چک لیست شروع کسب و کار: ۷ کار قبل از روز افتتاح

پاسخ کوتاه: چک لیست شروع کسب و کار هفت کار دارد و ترتیبشان مهم است: انتخاب اسم و استعلام آن، بررسی مجوزها پیش از امضای اجاره‌نامه، خرید دامنه‌ها، ثبت مکان در بلد و نشان و گوگل مپ، گرفتن خط ویپ (اگر بیش از یک نفر تلفن جواب می‌دهد)، ساختن سامانه باشگاه مشتریان و در صورت امکان راه‌اندازی CRM. سه کار اول جلوی ضرر را می‌گیرند و چهار کار آخر جلوی گم شدن مشتری را.

بیشتر کسانی که کار تازه‌ای شروع می‌کنند، انرژی‌شان را صرف دکور، تابلو و موجودی اول می‌کنند. اینها لازم‌اند، اما مغازه را می‌سازند، نه کسب‌وکار را. فرق این دو در یک سؤال است: اگر فردا تابلویتان را بردارند، مشتری‌هایتان هنوز پیدایتان می‌کنند و شما هنوز می‌توانید با آنها تماس بگیرید؟ اگر جواب منفی است، شما مشتری رهگذر دارید، نه مشتری خودتان. این چک‌لیست برای این نوشته شده که جواب آن سؤال از روز اول مثبت باشد.

آخرین به‌روزرسانی: مهر ۱۴۰۵

چک لیست شروع کسب و کار در یک نگاه

خلاصه ویدیویی

گام ۱: اسم را انتخاب کنید، اما در چهار جا هم‌زمان استعلام بگیرید

اسم خوب کوتاه است، راحت تلفظ می‌شود و کسی که یک بار آن را شنیده بتواند درست تایپش کند. اما خوب بودن کافی نیست؛ اسم باید آزاد هم باشد. اشتباه رایج این است که اسم را انتخاب می‌کنند، تابلو و کارت را سفارش می‌دهند و بعد می‌فهمند کسی آن را قبلاً به نام خودش ثبت کرده است.

پیش از اینکه دل ببندید، همان روز این چهار استعلام را بگیرید:

• نام تجاری (برند): در سامانه جست‌وجوی علائم تجاری مرکز مالکیت معنوی (ipm.ssaa.ir) ببینید اسم یا اسم شبیه آن در طبقه کاری شما ثبت شده یا نه. نام مشابه در همان طبقه، رایج‌ترین دلیل رد اظهارنامه است؛ دلایل رد شدن اظهارنامه ثبت برند را ببینید. برای اینکه بدانید کار شما در کدام طبقه است، راهنمای طبقات برند را بخوانید.
• نام شرکت: اگر قرار است شرکت ثبت کنید، اسم باید در سامانه ثبت شرکت‌ها هم آزاد باشد و قواعد خاص خودش را دارد. قواعدش را در نحوه انتخاب نام برای شرکت ببینید.
• دامنه: نسخه .ir و .com اسم آزاد است؟
• شبکه‌های اجتماعی: آیدی اینستاگرام، تلگرام، بله و روبیکا با همین اسم آزاد است؟

اگر اسم در یکی از این چهار جا گرفته شده، همین الان عوضش کنید که هنوز هزینه‌ای نکرده‌اید. بعد از چاپ تابلو، تغییر اسم یعنی چند برابر هزینه.

یک نکته عملی: اگر اسم لاتین می‌خواهید، در عمل اداره مالکیت معنوی برای ثبت علامت لاتین کارت بازرگانی می‌خواهد. اگر کارت ندارید، از اول اسمی انتخاب کنید که نسخه فارسی آن ثبت‌شدنی باشد.

گام ۲: مجوزها را قبل از امضای اجاره‌نامه بررسی کنید

بیشتر فعالیت‌ها به مجوز نیاز دارند: جواز کسب از اتحادیه صنف، پروانه بهداشت برای مواد غذایی، مجوز وزارت ارشاد برای کارهای فرهنگی و مانند اینها. فهرست مجوزهای هر فعالیت و مرجع صادرکننده‌اش در درگاه ملی مجوزهای کشور (mojavez.ir) آمده و درخواست جواز کسب صنفی از سامانه ایرانیان اصناف ثبت می‌شود.

نکته‌ای که ضرر واقعی می‌زند کاربری ملک است. اگر ملکی را اجاره کنید که کاربری تجاری ندارد، ممکن است اتحادیه برای آن آدرس جواز ندهد، در حالی که شما اجاره سال اول را داده‌اید. پیش از امضای اجاره‌نامه، از اتحادیه صنف خودتان بپرسید برای این آدرس چه مدارکی لازم است.

برخی فعالیت‌ها هم پیش از ثبت شرکت مجوز می‌خواهند و تا مجوز نیاید، اداره ثبت موضوع فعالیت را نمی‌پذیرد. ترتیب کارها را در صفر تا صد راه اندازی کسب و کار مفصل نوشته‌ایم.

گام ۳: دامنه‌ها را همان روز بخرید

دامنه ارزان است و از دست دادنش گران. وقتی اسم قطعی شد، همان روز این کارها را بکنید:

• هر دو نسخه .ir و .com را بخرید، حتی اگر فعلاً سایت نمی‌سازید.
• اگر اسم را می‌شود به دو شکل نوشت (مثلاً با یا بدون یک حرف)، شکل دوم را هم بخرید و بعداً به اولی منتقلش کنید.
• دامنه را به نام خودتان و در پنل خودتان ثبت کنید، نه به نام طراح سایت. دامنه‌ای که در حساب کس دیگری است، عملاً مال او است.
• تمدید خودکار را روشن کنید یا دامنه را چندساله بخرید. دامنه‌ای که تمدید نشود، آزاد می‌شود و هر کسی می‌تواند آن را بخرد.

یک ایمیل با دامنه خودتان هم بسازید (مثل info@اسم‌شما). روی کارت ویزیت و فاکتور، خیلی جدی‌تر از ایمیل جیمیل دیده می‌شود.

گام ۴: کسب‌وکار را در بلد، نشان و گوگل مپ ثبت کنید

امروز خیلی از مشتری‌ها با جست‌وجوی «نزدیک من» در نقشه پیدایتان می‌کنند، نه با دیدن تابلو. کسب‌وکاری که روی نقشه نیست، برای آنها وجود ندارد. بلد و نشان بخش ثبت کسب‌وکار دارند و در گوگل مپ هم می‌توانید با گزینه «افزودن مکان» محل کارتان را اضافه کنید. ثبت در هر سه رایگان است.

چیزی که بیشتر از خود ثبت مهم است یکسان بودن اطلاعات است: اسم، آدرس و شماره تلفن باید در هر سه نقشه، روی سایت و در اینستاگرام دقیقاً یک شکل باشند. اگر یک جا «۰۴۱» دارد و جای دیگر ندارد یا آدرس دو جور نوشته شده، هم مشتری گیج می‌شود و هم موتور جست‌وجو. ساعت کاری، دسته فعالیت درست و چند عکس واقعی از سردر و داخل محل را هم اضافه کنید.

ثبت را هم‌زمان با نصب تابلو انجام دهید. تأیید مکان چند روز طول می‌کشد و بهتر است روز افتتاح روی نقشه باشید.

گام ۵: اگر بیش از یک نفر تلفن جواب می‌دهد، خط ویپ بگیرید

خط ثابت معمولی معمولاً در هر لحظه یک تماس را جواب می‌دهد. یعنی وقتی یک مشتری پشت خط است، دومی بوق اشغال می‌شنود و شاید سراغ رقیب برود. خط ویپ یا تلفن ابری این مشکل را حل می‌کند:

• چند تماس هم‌زمان روی یک شماره
• منوی صوتی («برای فروش ۱، برای پشتیبانی ۲»)
• جواب دادن روی گوشی موبایل یا لپ‌تاپ، حتی بیرون از محل کار
• ضبط تماس‌ها و دیدن تماس‌های بی‌پاسخ برای تماس دوباره
• شماره‌ای که با جابه‌جایی محل کار عوض نمی‌شود

اگر فعلاً تنها کار می‌کنید و تماس‌ها کم است، شاید هنوز لازمش نداشته باشید. اما یک قاعده را رعایت کنید: شماره‌ای که روی کارت ویزیت، تابلو و نقشه می‌رود را قبل از چاپ قطعی کنید. عوض کردن شماره بعد از یک سال، یعنی از دست دادن همه کسانی که شماره قدیم را ذخیره کرده‌اند.

گام ۶: سامانه باشگاه مشتریان بسازید

این همان گامی است که مغازه را از کسب‌وکار جدا می‌کند. مشتری‌ای که یک بار از شما خرید و شماره‌اش را ندارید، اگر برگردد اتفاقی برگشته است. مشتری‌ای که شماره‌اش را با اجازه خودش ثبت کرده‌اید، می‌توانید دوباره برگردانید.

سامانه باشگاه مشتریان لازم نیست پیچیده باشد. حداقلش این است:

• ثبت شماره هر مشتری با اجازه خودش، با نام، تاریخ اولین خرید و اینکه از کجا با شما آشنا شده.
• یک پنل پیامک برای فرستادن پیام به گروهی از مشتری‌ها.
• یک دلیل برای برگشتن: تخفیف خرید دوم، امتیاز، هدیه تولد یا یادآوری سرویس دوره‌ای.

دو نکته: پیامک تبلیغاتی باید گزینه «لغو۱۱» داشته باشد تا گیرنده بتواند عضویتش را لغو کند. پیام‌ها را هم کم و به‌جا بفرستید؛ مشتری‌ای که هر روز پیام تبلیغاتی بگیرد، شماره شما را مسدود می‌کند و آن ارتباط برای همیشه از دست می‌رود.

گام ۷: اگر می‌شود CRM راه بیندازید، اگر نه یک جدول مشتری

CRM نرم‌افزاری است که همه ارتباط‌ها با هر مشتری در آن ثبت می‌شود: کی تماس گرفت، چه خواست، چه پیشنهادی گرفت، قرار پیگیری بعدی کی است و آخرش خرید یا نه. فایده‌اش این است که اطلاعات مشتری در ذهن یک کارمند نمی‌ماند. اگر آن کارمند برود، مشتری‌ها با او نمی‌روند.

نرم‌افزارهای CRM ایرانی زیادی هست، از نسخه‌های ساده ماهانه تا سامانه‌های کامل سازمانی. اگر هنوز آماده خرید نیستید، از روز اول دست‌کم یک جدول مشترک (مثلاً در گوگل‌شیت یا اکسل) با این ستون‌ها داشته باشید:

• نام و شماره
• از کجا آمد (اینستاگرام، نقشه، معرفی، تابلو)
• چه خواست و چه پیشنهادی گرفت
• تاریخ پیگیری بعدی
• نتیجه: خرید کرد، منصرف شد، هنوز در حال تصمیم

ستون «از کجا آمد» از همه مهم‌تر است. بعد از سه ماه به شما می‌گوید پول تبلیغات را کجا خرج کنید و کجا نکنید.

مغازه باز می‌کنید یا کسب‌وکار راه می‌اندازید؟

مغازه هم می‌فروشد و هم سود می‌دهد؛ مشکل مغازه این نیست. مشکل این است که فروشش به عابری بستگی دارد که امروز از جلویش رد می‌شود. کسب‌وکار همان فروش را دارد، به‌علاوه یک دارایی که هر روز بزرگ‌تر می‌شود: فهرست مشتری‌هایی که می‌شناسدشان و می‌تواند دوباره با آنها حرف بزند.

سه گام اول این فهرست (اسم، مجوز، دامنه) جلوی ضرر را می‌گیرند. چهار گام آخر (نقشه، خط تلفن، باشگاه مشتریان، CRM) کاری می‌کنند که مشتری‌ای که یک بار آمد، گم نشود. بدون این چهار گام هم می‌شود فروخت، اما هر ماه باید از صفر مشتری پیدا کرد.

چرا ترتیب این گام‌ها مهم است؟

هر گام به گام قبلی بند است:

• دامنه، آیدی‌ها و نام روی نقشه همه به اسم بند است. اگر اسم بعداً عوض شود، همه از نو.
• جواز کسب به آدرس بند است و آدرس به اجاره‌نامه. پس مجوز قبل از اجاره.
• کارت ویزیت، تابلو و نقشه به شماره تلفن بند است. پس خط تلفن قبل از چاپ.
• باشگاه مشتریان و CRM به اولین مشتری بند است. اگر از اولین مشتری شروع نکنید، صد مشتری اول را از دست داده‌اید.

اشتباهات رایج پیش از افتتاح

• سفارش تابلو قبل از استعلام اسم. گران‌ترین اشتباه این فهرست.
• ثبت دامنه و پیج به نام طراح یا یکی از کارمندها. روزی که رابطه کاری تمام شود، دسترسی هم تمام می‌شود.
• گذاشتن شماره موبایل شخصی روی همه‌جا. هم مرز کار و زندگی را از بین می‌برد و هم کسب‌وکار را به یک گوشی بند می‌کند.
• جمع کردن شماره‌ها در دفترچه یا گوشی فروشنده. این اطلاعات مال کسب‌وکار است، نه مال فروشنده.
• عقب انداختن ثبت برند. ثبت برند چند ماه طول می‌کشد و تا گواهی صادر نشود، اسم کاملاً مال شما نیست. اگر نمی‌دانید چه پیش می‌آید، چرا ثبت برند برای یک سازمان مهم است را بخوانید.

سوالات متداول

اولین کار برای شروع کسب و کار چیست؟

انتخاب اسم و استعلام آن در چهار جا: سامانه علائم تجاری، سامانه ثبت شرکت‌ها، دامنه و شبکه‌های اجتماعی. تا اسم قطعی نشود، هیچ چیزی را که اسم رویش هست سفارش ندهید.

برای یک مغازه کوچک هم CRM لازم است؟

نرم‌افزار CRM شاید نه، اما ثبت اطلاعات مشتری بله. یک جدول ساده با نام، شماره، منبع آشنایی و تاریخ پیگیری بعدی، برای شروع کافی است. وقتی تعداد مشتری‌ها از حدی گذشت که جدول جواب نداد، سراغ نرم‌افزار بروید.

خط ویپ بهتر است یا خط ثابت؟

اگر تماس‌های هم‌زمان دارید یا بیش از یک نفر تلفن جواب می‌دهد، خط ویپ. اگر تنها کار می‌کنید و تماس کم است، خط ثابت یا موبایل کافی است، به شرطی که همان شماره را برای همیشه نگه دارید.

ثبت در بلد و نشان هزینه دارد؟

ثبت مکان کسب‌وکار در بلد، نشان و گوگل مپ رایگان است. چیزی که وقت می‌برد تأیید اطلاعات است، پس آن را چند روز پیش از افتتاح انجام دهید.

اول شرکت ثبت کنیم یا برند؟

بستگی به کارتان دارد، اما استعلام برند را در هر حال اول بگیرید، چون ارزان و سریع است و ثبت برند چند ماه طول می‌کشد. اشخاص حقیقی هم با مجوز فعالیت مرتبط (مثل جواز کسب) می‌توانند اظهارنامه برند بدهند و برند را بعداً به شرکت منتقل کنند.

بعد از افتتاح چه کارهایی می‌ماند؟

اگر شرکت ثبت کرده‌اید، تکالیف مالیاتی و قانونی مهلت دارند. فهرست کامل آنها را در بعد از ثبت شرکت چه کارهایی باید انجام دهیم؟ ببینید.

جمع‌بندی

چک لیست شروع کسب و کار با اسم شروع می‌شود و با مشتری تمام می‌شود. اسم، مجوز و دامنه را قبل از هر خرجی محکم کنید. نقشه و خط تلفن را قبل از روز افتتاح آماده کنید. باشگاه مشتریان و CRM را از اولین مشتری شروع کنید، نه از صدمین. کسی که این هفت کار را انجام داده، کسب‌وکار راه انداخته است. کسی که فقط تابلو زده، یک مغازه باز کرده است.

استعلام اسم و ثبت برند و شرکت کار ماست. اگر می‌خواهید قبل از سفارش تابلو مطمئن شوید اسمتان آزاد است، با ۰۴۱-۳۳۸۳۱۰۷۴ تماس بگیرید یا صفحه‌های ثبت برند و لوگو در تبریز و ثبت شرکت در تبریز را ببینید.