پاسخ کوتاه: طبقات برند بر پایه «طبقهبندی بینالمللی نیس» تعریف میشود و ۴۵ طبقه دارد: طبقه ۱ تا ۳۴ برای کالاها و طبقه ۳۵ تا ۴۵ برای خدمات. نکتهای که بیشترین هزینه را روی دست متقاضیان میگذارد این است: برند شما فقط در همان طبقهای که ثبت کردهاید حمایت میشود؛ در بقیه طبقات، هر شخص دیگری میتواند همان نام را به اسم خودش ثبت کند. هر طبقه هم هزینه جداگانه دارد.
انتخاب طبقه، یکی از دو تصمیمی است که بعداً قابل اصلاح نیست. اگر بعد از ثبت متوجه شوید طبقه را اشتباه انتخاب کردهاید، راهی جز تسلیم اظهارنامه جدید و پرداخت دوباره کل هزینه وجود ندارد. در ادامه دقیقاً میبینید ۴۵ طبقه چه هستند، طبقه درست کسبوکار شما کدام است، و چهار اشتباهی که بیشترین ضرر را میزند کداماند.
آخرین بهروزرسانی: شهریور ۱۴۰۵
طبقهبندی نیس چیست؟
وقتی یک علامت تجاری ثبت میشود، معلوم نیست برای «چه چیزی» ثبت شده است. نام «آذر» میتواند نام یک برند شکلات باشد، نام یک شرکت ساختمانی، یا نام یک مؤسسه آموزشی. اگر قانون بین اینها تفاوت نگذارد، اولین کسی که این نام را ثبت کند همه کسبوکارهای دیگر با همین نام را در هر صنعتی از کار میاندازد.
راهحل، یک نظام طبقهبندی مشترک جهانی است که به آن طبقهبندی بینالمللی کالاها و خدمات (نظام نیس) میگویند. این نظام حاصل موافقتنامه نیس است، ایران هم به آن پیوسته و اداره کل مالکیت صنعتی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور اظهارنامههای علامت تجاری را بر همین مبنا بررسی میکند.
ساختار نظام ساده است:
- طبقه ۱ تا ۳۴ — کالا: هر چیزی که فیزیکی است و تولید یا فروخته میشود
- طبقه ۳۵ تا ۴۵ — خدمات: هر کاری که انجام میدهید و محصول فیزیکی نیست
فهرست ریز کالاها و خدمات داخل هر طبقه هر سال بهروزرسانی میشود، اما شماره و عنوان کلی ۴۵ طبقه ثابت است.
لیست کامل ۴۵ طبقه برند
جدول زیر عنوان هر طبقه را بهصورت خلاصه میآورد. توجه کنید که این خلاصه است، نه متن رسمی؛ هر طبقه داخل خودش دهها عنوان ریز دارد و عنوان دقیق کالا یا خدمت شما باید از همان فهرست ریز انتخاب شود، نه به سلیقه خودتان نوشته شود.
طبقات کالا (۱ تا ۳۴)
| طبقه | موضوع |
|---|---|
| ۱ | مواد شیمیایی صنعتی، کود، رزین خام، چسب صنعتی |
| ۲ | رنگ، روغن جلا، لاک، مواد ضد زنگ، رنگدانه |
| ۳ | مواد شوینده، صابون، لوازم آرایشی و بهداشتی، عطر، خمیردندان |
| ۴ | روغن و گریس صنعتی، سوخت، شمع |
| ۵ | دارو، مکمل، غذای رژیمی و کودک، ضدعفونیکننده، سموم دفع آفات |
| ۶ | فلزات و آلیاژها، مصالح ساختمانی فلزی، قفل و یراق، لوله فلزی |
| ۷ | ماشینآلات و ماشینابزار، موتور (غیر از وسایل نقلیه زمینی) |
| ۸ | ابزار دستی، کارد و چنگال و قاشق، تیغ |
| ۹ | تجهیزات الکترونیکی، رایانه و نرمافزار، تلفن همراه، عینک |
| ۱۰ | ابزار جراحی، پزشکی، دندانپزشکی و دامپزشکی، اعضای مصنوعی |
| ۱۱ | روشنایی، شوفاژ و پکیج، پختوپز، تبرید، تهویه، تأسیسات بهداشتی |
| ۱۲ | وسایل نقلیه زمینی، هوایی و دریایی و قطعات آنها |
| ۱۳ | اسلحه گرم، مهمات، مواد منفجره |
| ۱۴ | فلزات گرانبها، طلا و جواهر، سنگهای قیمتی، ساعت |
| ۱۵ | آلات موسیقی |
| ۱۶ | کاغذ و مقوا، مطبوعات، لوازمالتحریر، کتاب، بستهبندی |
| ۱۷ | لاستیک، پلاستیک نیمهساخته، مواد عایق، لوله قابل انعطاف |
| ۱۸ | چرم و بدل چرم، کیف و چمدان، چتر، زین و یراق |
| ۱۹ | مصالح ساختمانی غیرفلزی، آسفالت، قیر، لوله غیرفلزی |
| ۲۰ | مبلمان، آینه، قاب عکس، محصولات چوبی |
| ۲۱ | ظروف و لوازم خانه و آشپزخانه، شیشهآلات، چینی و سفال، برس |
| ۲۲ | طناب، تور، چادر و سایبان، کیسه، الیاف نساجی خام |
| ۲۳ | نخ و رشته برای مصارف نساجی |
| ۲۴ | پارچه و منسوجات، روتختی و رومیزی |
| ۲۵ | پوشاک، کفش، کلاه |
| ۲۶ | روبان و قیطان، دکمه، سنجاق و سوزن، گل مصنوعی |
| ۲۷ | فرش و قالیچه، موکت، کفپوش، کاغذدیواری |
| ۲۸ | بازی و اسباببازی، لوازم ورزشی |
| ۲۹ | گوشت و ماهی و طیور، لبنیات، روغن خوراکی، کنسرو، مربا، تخممرغ |
| ۳۰ | قهوه و چای، شکر، برنج و آرد، نان و شیرینی، شکلات، بستنی، عسل، ادویه، سس |
| ۳۱ | محصولات کشاورزی و باغی، بذر، میوه و سبزی تازه، گل طبیعی، خوراک دام |
| ۳۲ | آب معدنی، نوشابه و نوشیدنی غیرالکلی، آبمیوه، شربت |
| ۳۳ | نوشیدنیهای الکلی — در ایران قابل ثبت نیست |
| ۳۴ | تنباکو و لوازم دخانیات، کبریت |
طبقات خدمات (۳۵ تا ۴۵)
| طبقه | موضوع |
|---|---|
| ۳۵ | تبلیغات، مدیریت کسبوکار، امور اداری و دفتری، خدمات خردهفروشی و عمدهفروشی |
| ۳۶ | بیمه، امور مالی و پولی، امور املاک |
| ۳۷ | ساختمانسازی، تعمیر و نگهداری، خدمات نصب |
| ۳۸ | مخابرات و ارتباطات از راه دور |
| ۳۹ | حملونقل، بستهبندی و انبارداری کالا، خدمات مسافرتی |
| ۴۰ | عملآوری و پردازش مواد، تولید سفارشی برای دیگران |
| ۴۱ | آموزش، کارآموزی، فعالیتهای ورزشی و فرهنگی، سرگرمی |
| ۴۲ | خدمات علمی و فناوری، تحقیق و توسعه، طراحی و توسعه نرمافزار |
| ۴۳ | رستوران، کافه، تهیه غذا، هتل و اقامتگاه موقت |
| ۴۴ | خدمات پزشکی و دامپزشکی، بهداشتی و زیبایی، کشاورزی و باغبانی |
| ۴۵ | خدمات حقوقی، خدمات امنیتی، خدمات شخصی و اجتماعی |
چرا انتخاب طبقه اینقدر مهم است؟
اصل حاکم بر علامت تجاری در ایران این است که حق انحصاری، مرزِ طبقه دارد. حمایتی که با ثبت برند میگیرید فقط داخل طبقه یا طبقات ثبتشده اعتبار دارد.
یک مثال ملموس: فرض کنید یک برند شیرینی و شکلات در تبریز نام خود را فقط در طبقه ۳۰ ثبت میکند. این ثبت هیچ مانعی ایجاد نمیکند برای اینکه شخص دیگری همان نام را در طبقه ۴۳ (کافه و قنادی) ثبت کند و با همان نام یک زنجیره کافه راه بیندازد. مشتری هر دو را یکی میبیند، اما از نظر قانونی دو برند مستقلاند و صاحب برند اول نمیتواند جلوی دومی را بگیرد.
نتیجه عملی: طبقه را نه بر اساس «کاری که امروز میکنید»، بلکه بر اساس کاری که میکنید بهعلاوه جایی که سه سال دیگر میخواهید باشید انتخاب کنید.
سوءتفاهم بزرگ درباره طبقه ۳۵
پرتکرارترین باور غلط این است که «طبقه ۳۵ همه چیز را پوشش میدهد، چون مربوط به خرید و فروش است». این درست نیست و گاهی گران تمام میشود.
طبقه ۳۵ خدمت فروش را پوشش میدهد، نه خودِ کالا را. یعنی:
- اگر شما فروشگاه یا نمایندگی فروش دارید و کالای دیگران را عرضه میکنید، طبقه ۳۵ طبقه درست شماست.
- اگر شما تولیدکننده هستید و کالا را با نام خودتان میسازید، طبقه ۳۵ بهتنهایی کافی نیست؛ باید در طبقه خودِ آن کالا هم ثبت کنید.
یک تولیدکننده کفش که فقط طبقه ۳۵ را گرفته است، در برابر کارخانهای که همان نام را در طبقه ۲۵ ثبت کرده عملاً دستش خالی است — چون حق انحصاری روی خودِ کفش، متعلق به دومی است.
طبقات پرکاربرد برای کسبوکارهای تبریز و آذربایجان شرقی
ساختار اقتصادی تبریز باعث میشود چند طبقه بهطور مشخص پرتقاضاتر باشند:
| صنعت | طبقه اصلی | طبقهای که معمولاً فراموش میشود |
|---|---|---|
| شکلات، شیرینی و آجیل | ۳۰ | ۲۹ (خشکبار و فرآوردههای میوه)، ۳۵ (فروشگاه) |
| چرم، کیف و کفش | ۱۸ و ۲۵ | ۳۵ (فروشگاه و صادرات) |
| ماشینسازی و قطعات | ۷ | ۱۲ (قطعات خودرو)، ۳۷ (نصب و تعمیر) |
| مصالح ساختمانی و سنگ | ۱۹ | ۶ (مصالح فلزی)، ۳۷ (اجرا و پیمانکاری) |
| فرش و موکت | ۲۷ | ۲۴ (پارچه)، ۳۵ |
| لبنیات و مواد غذایی | ۲۹ | ۳۰، ۳۲ (نوشیدنی) |
| پوشاک و منسوجات | ۲۵ | ۲۴، ۳۵ |
| شرکتهای نرمافزاری و فناوری | ۴۲ | ۹ (نرمافزار بهعنوان کالا)، ۳۸ |
| آموزشگاه و مؤسسه آموزشی | ۴۱ | ۱۶ (کتاب و جزوه) |
| پیمانکاری و ساختمان | ۳۷ | ۴۲ (طراحی و نظارت)، ۱۹ |
ستون سوم مهمترین ستون این جدول است. بیشتر پروندههایی که چند سال بعد به مشکل میخورند، طبقه اصلی را درست گرفتهاند و طبقه مجاور را جا انداختهاند.
چند طبقه بگیریم؟
هزینه ثبت برند به تعداد طبقات وابسته است: طبقه اول هزینه پایه دارد و هر طبقه اضافه، هزینهای جداگانه به آن اضافه میکند. بنابراین «همه ۴۵ طبقه را بگیریم که خیالمان راحت شود» نه منطقی است و نه ممکن — اداره ثبت هم برای طبقاتی که هیچ ارتباطی به فعالیت شما ندارند ایراد میگیرد.
قاعده عملی که در پروندهها جواب میدهد:
- طبقه اصلی: همان کالا یا خدمتی که امروز درآمدتان از آن است — الزامی.
- طبقه دفاعی: نزدیکترین طبقهای که یک رقیب میتواند با نام شما وارد آن شود و مشتری فرق را نفهمد.
- طبقه توسعه: جایی که برنامه دو-سه ساله شما آنجاست (مثلاً تولیدکنندهای که میخواهد فروشگاه زنجیرهای بزند: طبقه ۳۵).
اگر بودجه محدود است، اولویت با طبقه اصلی و طبقه دفاعی است؛ طبقه توسعه را میتوان بعداً با اظهارنامه جداگانه اضافه کرد.
چهار اشتباه رایج در انتخاب طبقه
- انتخاب طبقه بر اساس نام صنف، نه ماهیت کالا. «لوازم خانگی» یک طبقه نیست؛ یخچال در طبقه ۱۱ است، ظروف در ۲۱ و جاروبرقی در ۷.
- اتکا به طبقه ۳۵ برای تولیدکننده. در بخش بالا توضیح داده شد؛ شایعترین اشتباه پرهزینه است.
- نوشتن شرح کالا با ادبیات خودمان. شرح کالا باید از فهرست رسمی همان طبقه انتخاب شود. عبارتهای ابداعی یکی از دلایل رفع نقص و رد شدن اظهارنامه است.
- ندیدن طبقات مشابه هنگام جستجو. پیش از ثبت باید نه فقط طبقه خودتان، که طبقات مرتبط را هم بررسی کنید؛ علامتِ «به طرز گمراهکننده مشابه» در کالای مشابه هم مانع ثبت است.
مسیر انتخاب طبقه، گام به گام
- فهرست کنید دقیقاً چه میفروشید. نه عنوان شغل، بلکه خودِ اقلام: «شکلات تختهای»، «خدمات نصب درب اتوماتیک»، «نرمافزار حسابداری».
- هر قلم را به طبقهاش نگاشت کنید. کالا در ۱ تا ۳۴، خدمت در ۳۵ تا ۴۵.
- طبقات مجاور را بررسی کنید — ستون سوم جدول بالا نقطه شروع خوبی است.
- در همان طبقات جستجو کنید که علامت مشابهی قبلاً ثبت نشده باشد.
- شرح کالا را از فهرست رسمی طبقه انتخاب کنید، نه با عبارتهای خودتان.
- اولویتبندی بودجه: طبقه اصلی و دفاعی حالا، طبقه توسعه بعداً.
سوالات متداول
طبقات برند چند تا هستند؟
۴۵ طبقه. طبقه ۱ تا ۳۴ مربوط به کالاها و طبقه ۳۵ تا ۴۵ مربوط به خدمات است. این تقسیمبندی بر اساس طبقهبندی بینالمللی نیس است که ایران هم آن را پذیرفته.
آیا میتوانم برند را در چند طبقه ثبت کنم؟
بله. محدودیتی در تعداد طبقات نیست، اما هر طبقه هزینه جداگانه دارد و طبقه باید با فعالیت واقعی شما ارتباط داشته باشد. ثبت طبقاتی که هیچ ربطی به کسبوکار شما ندارند معمولاً با ایراد کارشناس روبهرو میشود.
اگر طبقه را اشتباه انتخاب کنم چه میشود؟
طبقه پس از ثبت قابل تغییر یا اضافه شدن به همان گواهی نیست. تنها راه، تسلیم اظهارنامه جدید برای طبقه درست و پرداخت دوباره هزینه است. به همین دلیل انتخاب طبقه باید قبل از تسلیم اظهارنامه نهایی شود.
طبقه ۳۵ همه کالاها را پوشش میدهد؟
خیر. طبقه ۳۵ خدمات تبلیغات، مدیریت و خردهفروشی/عمدهفروشی است، یعنی خدمتِ فروش. اگر خودتان تولیدکننده هستید، باید در طبقه خودِ کالا هم ثبت کنید؛ در غیر این صورت رقیب میتواند همان نام را روی کالای مشابه ثبت کند.
هزینه هر طبقه اضافه چقدر است؟
هزینه از دو بخش تشکیل میشود: هزینههای دولتی که تعرفه مصوب دارد و بسته به حقیقی یا حقوقی بودن متقاضی متفاوت است، و کارمزد خدمات. برای عدد بهروز، تعرفه خدمات ثبتی را ببینید یا تماس بگیرید.
برند ثبتشده در یک طبقه، در طبقات دیگر حمایت میشود؟
اصولاً خیر. مگر در مورد علائم مشهور که حمایت گستردهتری دارند، اما احراز شهرت یک علامت شرایط سنگینی دارد و به کسبوکارهای نوپا مربوط نمیشود.
برای برند لاتین هم همین طبقات اعمال میشود؟
بله، طبقهبندی مستقل از زبان علامت است. اما توجه کنید که ثبت علامت با حروف لاتین شرایط جداگانهای دارد و معمولاً به داشتن کارت بازرگانی گره خورده است.
جمعبندی
طبقه، مرزِ حق شماست. برند در طبقه ثبتشده حمایت میشود و بیرون آن، عملاً بیدفاع است. سه تصمیم را قبل از تسلیم اظهارنامه بگیرید: طبقه اصلی، طبقه دفاعی، و شرح کالایی که از فهرست رسمی همان طبقه انتخاب شده باشد. این سه تصمیم بعداً قابل اصلاح نیستند.
اگر مطمئن نیستید کسبوکار شما در کدام طبقه قرار میگیرد، فهرست کالاها و خدماتتان را برای ما بفرستید؛ کارشناسان ثبت برند و لوگو در تبریز طبقه درست و طبقات مجاور را برایتان مشخص میکنند. مشاوره رایگان است: ۰۴۱-۳۳۸۳۱۰۷۴
